Mamata Banerjee on Droupadi Murmu protocol row: पश्चिम बंगालमध्ये राष्ट्रपतींच्या दौऱ्यावरून पुन्हा एकदा केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यातील राजकीय तणाव उफाळून आला आहे. पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी Mamata Banerjee यांनी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू Droupadi Murmu यांच्या अलीकडील दौऱ्याबाबत प्रतिक्रिया देताना स्पष्ट शब्दांत नाराजी व्यक्त केली. राष्ट्रपतींचा आपण पूर्ण सन्मान करतो, परंतु त्या जर वर्षातून वारंवार राज्यात येत असतील तर प्रत्येक वेळी कार्यक्रमाला उपस्थित राहणे शक्य नसल्याचे त्यांनी म्हटले.
ममता बॅनर्जी यांनी आरोप केला की राष्ट्रपतींच्या कार्यालयाचा वापर राजकीय हेतूंनी केला जाऊ नये. त्यांच्या मते, राष्ट्रपतींनी संविधानाच्या चौकटीत राहून काम करणे अपेक्षित आहे आणि कोणत्याही राजकीय पक्षाचा अजेंडा पुढे नेण्यासाठी राष्ट्रपती पदाचा वापर होऊ नये.
संथाल सम्मेलनाच्या कार्यक्रमावरून निर्माण झाला वाद
हा वाद दार्जिलिंग येथे आयोजित आंतरराष्ट्रीय संथाल सम्मेलनाच्या कार्यक्रमानंतर अधिक तीव्र झाला. या कार्यक्रमासाठी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू पश्चिम बंगालमध्ये आल्या होत्या. संथाल आदिवासी समाजाच्या सांस्कृतिक आणि सामाजिक मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी आयोजित केलेला हा कार्यक्रम महत्त्वाचा मानला जात होता.
मात्र या कार्यक्रमादरम्यान काही प्रोटोकॉलविषयक प्रश्न उपस्थित झाले. राज्य सरकारने कार्यक्रमाचे मूळ ठिकाण अचानक बदलल्याची माहिती समोर आली. सुरुवातीला हा कार्यक्रम गोसाईनपूर येथे होणार होता, परंतु नंतर तो बिधाननगर येथे हलवण्यात आला. या बदलामुळे राष्ट्रपतींना अतिरिक्त सुमारे ३० किलोमीटर प्रवास करावा लागला.
या बदलामुळे कार्यक्रमाच्या व्यवस्थापनात काही प्रमाणात अव्यवस्था निर्माण झाली. अनेकांना कार्यक्रमाच्या नव्या ठिकाणाबद्दल वेळेवर माहिती मिळाली नाही, त्यामुळे अपेक्षेपेक्षा कमी लोक उपस्थित राहिल्याचेही सांगितले जात आहे.
स्वागतासाठी मंत्री अनुपस्थित, प्रोटोकॉलवर प्रश्न
या दौऱ्यादरम्यान आणखी एक मुद्दा चर्चेत आला तो म्हणजे राष्ट्रपतींच्या स्वागतासाठी राज्य सरकारकडून कोणीही वरिष्ठ मंत्री किंवा अधिकारी उपस्थित नसल्याचा आरोप. राष्ट्रपती राज्यात आल्यानंतर मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी किंवा त्यांच्या मंत्रिमंडळातील कोणताही प्रतिनिधी स्वागतासाठी उपस्थित नसल्याने हा मुद्दा चर्चेचा विषय बनला.
देशाच्या राष्ट्रपतींच्या दौऱ्यावेळी राज्य सरकारकडून प्रोटोकॉलनुसार उच्चस्तरीय प्रतिनिधी उपस्थित राहणे अपेक्षित असते. त्यामुळे या घटनेमुळे प्रोटोकॉलचे उल्लंघन झाल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू झाली. काही नेत्यांनी याला राष्ट्रपती पदाचा अवमान असल्याचेही म्हटले.
“कदाचित ममता माझ्यावर नाराज आहेत” राष्ट्रपतींची प्रतिक्रिया
या संपूर्ण प्रकरणावर भाष्य करताना द्रौपदी मुर्मू यांनीही आपली खंत व्यक्त केली. आपल्या भाषणादरम्यान त्यांनी म्हटले की, “कदाचित मुख्यमंत्री माझ्यावर नाराज असाव्यात.” त्यांच्या या वक्तव्यामुळे हा वाद अधिक चर्चेत आला.
राष्ट्रपतींनी कार्यक्रमाचे ठिकाण बदलल्यामुळे निर्माण झालेल्या अडचणींचाही उल्लेख केला. अतिरिक्त प्रवास करावा लागल्याने आणि आयोजनातील बदलांमुळे कार्यक्रमावर परिणाम झाल्याचे त्यांनी सांगितले. राष्ट्रपतींच्या पदाला अपेक्षित सन्मान आणि प्रोटोकॉल मिळाला नाही, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली.
ममतांचे स्पष्टीकरण ‘प्रत्येक कार्यक्रमाला उपस्थित राहणे शक्य नाही’
दरम्यान मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी या टीकेला उत्तर देताना आपली भूमिका स्पष्ट केली. त्या म्हणाल्या की मुख्यमंत्री म्हणून त्यांच्यावर अनेक प्रशासकीय जबाबदाऱ्या असतात.
“मी राष्ट्रपतींचा मनापासून सन्मान करते. मात्र त्या जर वर्षातून ५० वेळा बंगालमध्ये येणार असतील तर दरवेळी त्यांच्या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणे शक्य नाही. माझ्या अनुपस्थितीचा अर्थ अनादर असा काढू नये,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
ममता बॅनर्जी यांनी यावेळी राजभवनाच्या भूमिकेवरही टीका केली. त्यांच्या मते, केंद्रातील सत्ताधारी पक्ष राजभवनाचा वापर करून राज्य सरकारवर दबाव आणण्याचा प्रयत्न करत आहे.
केंद्र-राज्य संघर्ष पुन्हा चर्चेत
राष्ट्रपतींच्या दौऱ्यावरून निर्माण झालेल्या या वादामुळे पश्चिम बंगालमध्ये केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यातील संघर्ष पुन्हा चर्चेत आला आहे. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, गेल्या काही वर्षांपासून बंगालमध्ये केंद्र आणि राज्य यांच्यातील तणाव सातत्याने दिसून येत आहे.
विशेषतः महिला सुरक्षिततेसारख्या मुद्द्यांवर राष्ट्रपतींनी व्यक्त केलेल्या चिंतेवरूनही वाद निर्माण झाला. मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी या टिप्पण्यांवर तीव्र आक्षेप घेतला आहे.
एकूणच, राष्ट्रपतींच्या बंगाल दौऱ्यामुळे पुन्हा एकदा राजकीय वातावरण तापले असून केंद्र-राज्य संबंधांवरील चर्चा अधिक तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
हे सुद्धा वाचा: दुसरा स्वातंत्र्यलढा सुरू, साम्राज्यवादी शक्ती परतत आहेत: कमल हासन
प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदींची वादात उडी
दरम्यान या प्रकरणावरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पश्चिम बंगालमधील तृणमूल कॉँग्रेस सरकारवर तीव्र टीका केली आहे. राष्ट्रपतींच्या दौऱ्यावेळी झालेल्या कथित प्रोटोकॉल उल्लंघनाबाबत बोलताना त्यांनी या घटनेला “लज्जास्पद आणि अभूतपूर्व” असे संबोधले. देशाच्या सर्वोच्च घटनात्मक पदाचा सन्मान राखणे ही प्रत्येक राज्य सरकारची जबाबदारी असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
या घडामोडींमुळे पश्चिम बंगालमधील राजकीय वातावरण अधिकच तापले आहे. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या दौऱ्याभोवती निर्माण झालेला वाद आता केंद्र आणि राज्य सरकारमधील राजकीय संघर्षाचे रूप घेण्याची शक्यता राजकीय विश्लेषक व्यक्त करत आहेत.